أبو علي سينا ( مترجم : عبد الرحمن شرفكندى " هه ژار " )
440
قانون ( فارسى )
فصل دوم شكاف و گسستگى ( فسح ( فسخ : نسخه ) و هتك ) اگر در وسط ماهيچهاى از ماهيچههاى بدن شكافى رخ داد ، جمع آمدن خون زياد در شكاف وسطى ماهيچه و ورم كردن آن حتمى است . كمترين چيزى كه بايد در اين حالت توقع داشت ، عفونى شدن خون جمع آمده در لايهء شكاف است ؛ زيرا در چنين حالتى آنچه از هر چيز بيشتر جاى اميد است - كه شايد سبب تحليل رفتن خون گردد - سوراخهاى نفسكش در ماهيچه است . امّا نفسكشهاى ماهيچه در اين هنگام در چه حالى هستند ؟ آيا مىتوانند به تحليل رفتن خون كمك كنند ؟ سببى خارج از ماهيچه كه شكاف را ايجاد كرده است ، فشارى بر كل ماهيچه هم وارد آورده است . ورمى كه در ماهيچه از اثر سبب به وجودآورندهء شكاف ايجاد شده است ، خود موجب فشارآورى در داخل ماهيچه شده است . از خارج فشار و از داخل فشار ، در اثر اين دو حالت فشار سوراخهاى نفسكش بسيار تنگ مىشوند . و همين بس است كه خفه نشوند و به كلى بسته نگردند . بنا بر همين اصل اگر شكاف در وسط ماهيچه رخ داد و زود بدادش نرسند ، متعفن شدن خون حتمى و صددرصد است . و اگر زود به داد اندامى كه خون در آن متعفن شده نرسند ، فاسد شدن اندام نيز حتمى است . گاهى رخ مىدهد و امكان دارد كه از اثر شكافتن وسط ماهيچه ، از بر ماهيچه به زمين افتادن انسان و يا از ضربت خوردن و صدمه ديدن ماهيچه ، غدهاى سر برآورد ، و اگر زود علاج نشود غدهء كذايى به غدهء سرطانى تبديل شود . امّا اگر مسأله مسألهء شكاف وسطى ماهيچه ( فسح « فسخ - نسخه » ) نيست و بلكه قضيه هتك ( گسستگى كنارههاى ماهيچه ) است ، بايد قبلا به آرام كردن درد ناشى از آن بپردازى و بعدا كوشش كنى كه پرزه رگ قطع شده را به جاى طبيعى برگردانى و گسسته را دوباره پيوند دهى . علاج در اكثر حالات هرگاه شكاف در وسط ماهيچه رخ داد ، بهتر از خونگيرى از بيمار كار ديگرى نيست . بسيارى از دانشمندان علم طب در وقوع چنين روىدادى - حتى اگر بدانند كه بدن دارندهء ماهيچه پاك و بىآلايش است - باز خونگيرى را چيزى حتمى مىدانند . هرگاه خونگيرى لازم به عمل آمد ، داروهاى گذاشتنى بازدارنده خون را بر جاى دردمند بگذار و محكم ببند ؛ تا از دوباره جمع شدن خون در شكاف جلوگيرى كنند . داروى بازدارندهاى كه بر بالاى ماهيچهء شكافزده مىگذارى كه نگذارد خون در شكاف جمع آيد ، بايد سردىبخش و گيرنده و يا يكى از آنها باشد . اگر در معالجه يعنى خونگيرى و داروگذارى تأخيرى رخ دهد ، خون جمع شده به درزهاى ديگر - كه از گسستگىهاى پيوند در ماهيچه پيدا شده است - نفوذ مىكند و بلا و آسيبهاى نامبرده ممكن است گريبانگير شوند .